From Apple Computer to Apple Tree

(c) wendiertje89 on Instagram
Fall in East-Germany, 2014

 Dreaming as reply to the Fall in the World

Winter is Coming. It's one of the most popular and known quotes from the series Game of Thrones. It means that dark times are coming, but it also means that we are in fall, the time between summer and winter, when things start to change. Trees start to loose their leaves, the birds fly to other regions and the temperature starts to decrease. In this period we pluck the fruits of our hard work in the previous seasons and keep it in a dry place, so we can survive the cold, dead winter. People who look further, see the spring after this dead period, and start to plant fruit trees and spread seeds from spinach, salads, parsley and even carrots, because fall is also the period when you can change a lot of things. 

My brother and I are very aware of the crisis, the winter, the dark times, that are coming to us, or in fact, already started. There is a big fall in the world. In two meanings of the world.  The Patriarchal capitalism is spreading as a disease over whole the world, polluting the grounds, the water, the air and the human mind. The violence against women and foreigners increased, biotechnology changed the genetics of seeds and plants so engineers control who has access to food and who not, we are working for money that does not exist, because the banks are speculating with it... etc. I believe the only way to solve many problems is when people have access to small pieces of ground and can grow their own food, as I said in the previous blog about "the future of food". That is why my brother and I decided to do something with the ground that we hearted from our grandparents. We want to create a safe haven, that gives us food, that frees us and our beloved ones from the capitalist patriarchy that makes from us slaves of our own wage, that let us be in contact with nature and let us be in control of our own life. We started to dream... as a reply to the fall in the world. 

Planning with Permaculture Design
Last Summer I participated in the permaculture design course from Regreen ecocenter in Greece. These were two of the most interesting weeks in my life, because apart from the knowledge I also got some skills and tools to achieve my dreams: my mind and my hands became different in my eyes. 
Together with my brother we made a map of our ground and started to draw. We decided to have a greenhouse (without warming elements), but also a place with a self made contain and picknick tables. We also made different phases, to give us enough time. We hoped that in the summer and fall of 2016 we would be 30% self-sustainable. We think it's important to have a part-time job, to pay taxes, medical care etc... but we also think we can save a lot of money by providing ourselves with vegetables, fruits and eggs. 

I have to admit that I feel guilty that I spend too much time with my apple computer. Technology is promoted as progress, something that should make everything goes faster, but instead of creating more time for ourselves, I've the feeling I've not enough time. Nothing can go fast enough. By going back to the nature, and planting apple trees and other seeds, I hope to find again a balance with myself and the world, find more time for myself and can feel really happy and satisfied with what I am doing. Being self-sustainable is not only about being in control of your food, but also in control of your mind. I know that my mind is still a slave of all the ruling dogma's of the patriarchy. 

Maybe that's also why I am so interested for ecofeminism. It is a political answer on racism, sexism, class exploitation and environmental destruction, that not only maps the problems (all the roots of the bad things happening in the world are in patriarchy according to ecofeminists), but also provides the solutions: subsistence. 

(c) The Ecologist

Acting, because actions tell more than words

Since the end of June our garden started to change. We bought 3 chickens. We built a picknick table and a terrace where we hope to celebrate nice evening gatherings with friends. We made a greenhouse where we planted seeds for vegetables for next spring - and I love writing about it and sharing it with Facebook, because it makes me proud that I am doing these things for myself, for the world and for nature.

Today my brother, his friend and I planted also 18 fruit trees: mulberries, apricots, pears, apples, cherries and nuts will be hopefully the main ingredients of our diet. Soon I will plant some flowers (like narcissus) and herbs that belong to guilds of plants protecting trees against diseases and insects and/or making the soil more fertile, but according to a garden architect our soil is perfect for fruit trees, so we will focus on plants that will fight against the pests and diseases. In the next months I will give a list of the guilt of plants we used, what kind of problems we (hopefully not) faced and the solutions we (hopefully) found. 

 Celebrating, as the 4th and most important phase of Dragon Dreaming. 
That's for later, but the feeling that I am doing something good feels already as a nice celebration for the soul. 

Geography Awareness week: Food of the Future

During Geography Awareness Week (organised by National Geographic), they raise awareness about a geographical topic. This year the theme is  "FOOD of the FUTURE".

Honestly, I do not like to talk with people about what they eat every day, but that does not mean I do not care about food.
In fact, I think every day -in shops, on farms, at my home- about the impact of food.
I think it's important to be in dialogue with yourself and others if what we eat is good for our health, social justice and the environment... and not just "so what did you eat today? Is it delicious?".

I am more aware how important it is to be in control of what you eat. Companies and their engineers are not going to solve the hunger in the world, the social injustice and the environmental crisis; they will only give solutions for problems, but they will not let disappear the roots of these problems.
In fact, I am really scared for many companies, certainly the ones who control seeds, the source of our food, which is the source of our life. Many farmers in whole the world are in huge debts because they do not have access to plants which can procreate, but always have to buy again these genetically modified seeds. Thousands of farmers committed suicide because of their debts, read: their dependence from these companies.

They are not the only persons who are controlled by these companies.
Many companies control the prices of food, and all people who buy their food from the market, are affected by this price. When we talk about food of the future, we should also talk about access, because maybe in some very near future, most of us will not have access to food, because they will not have the money anymore (more jobs will disappear, because of the rationalisation of the economical activities) and they do not know how to grow food.

I get to more and more admiration for skilful, self-sufficient and autonomous people who can make their own food and other important basic products. I think these people do more good to the world than most companies, and I think we can learn more from them than from business leaders and politicians; because these people can teach us how to be free of all this control of food, free of this control of our life.

Some people perceive people who garden as a sign of poverty. I see it is as a sign that you are not a slave, a passive consumer of this society, but are more free than people who are dependent from super market prices. Poverty does not mean you do have money. It means that you do not have a choice, that you are not free.

Apart from the negative perception about self-sufficiency, there are -unfortunately-  also companies and governments who try to have control over anybody, so there are a lot of limiting regulations. So... that's why it is important to lobby for seeds that are not genetically modified for example. That is why I like activists like Vandana Shiva, a leading ecofeminist and one of my big examples. I believe her, because apart from an activist and philosopher, she is also a scientist.

And I believe that many geographers also should talk more about the future of food, because we know the earth the best -the social and environmental aspects, and think how food should be accessible for everyone. Geographers study the problems and the relationship between humans and nature, so in fact, food, which is the most important link between human and nature, is geography.

Mac Bug - or the globalisation of Insects and Worms as Food

Last summer, when I was in Valencia, a friend showed me an article called "Will We All Be Eating Insects in 50 Years", which explains the benefits for our health and nature if we would eat more and more insects instead of meat. Even the United Nations is doing research to promote this food in the West. In countries in Africa, Asia and Latin-America, insects belong to the diet of many people. So... why not in the West? The idea to change the world by promoting insects as food in Europe started to grow, because it fits my values of health, economics and care. Some weeks later I talked with a friend from Switzerland who studies agriculture about this. He told me you cannot sell insects in Switzerland, but his friends are designing "boxes which allow you to cultivate your own insects" to bypass the law. My brother and I talked also some days ago about having an insect farm, and two days ago my brother came home and asked me I am ready for a culinar experiment. I thought that he was going to make pancakes with bacon or something, but then he showed me a package of “Nuggets made with Buffallo Worms.” .

Insect Nuggets

Immediately I said yes. I was surprised that you could buy this in a supermarket in Vorselaar, which is Almost in the Middle of Nowhere in Flanders, so I asked my friend Google since when you can buy insect food in Belgium.

I read that it's legal in Belgium. Sometimes I really love my country for it's open mind :)

Entomophagy, or the eating of bugs, is widely regarded as one of the most promising solutions to increasing environmental pressure, worldwide food insecurity and the rising cost of animal protein. Edible insects, which require minimal space to breed and produce no greenhouse gases, are 40 to 70% protein. (Corn, in comparison, is only 10%.)While the EU is yet to come out with a clear position on eating insects, Belgium has taken the lead and legalised its own list of 10, making it the first European country where the consumption of insects is officially allowed.

 (source: Flanderstoday.eu)

In fact, I did not miss out. The products of Damhert, a Belgian company that like the animal Damhert (English: Fallow Deer) selects his food consciously, put these products in the end of October in the market -which is now. In the last 30 years they produced gluten free, sugar free, vegetarian... products and now they want to take the lead in insect based foods.

Benefits of insect food

So why should I eat insects? I made a selection of interesting video's:

If you have more time, watch this video from BBC about the entomophagy in Thailand and Cambodja: You learn there that poverty forces young kids to catch and eat tarantula's (and it's even healthy), or see the BBC-crew attacked by red ants, before they eat the eggs.

Hashtag #Insectfood

I took an instagram picture from the package and shared it with explanation on my facebook, not to show off, but to see the reactions, while waiting for my brother preparing this for dinner. 

Besides the many likes, I've got interesting remarks from (Facebook) friends of whole Europe.

Let share some of them and add some intercultural theme.

* The student restaurant in Brussels is serving this on thursdays two weeks ago they also served worm-burgers, njamie !  (Belgian friend)

* They are great. We tried it already (Belgian friend 2).

* Well, that is a very open-minded thinking... I guess (Romanian friend)

* The worm burgers are great too btw (Belgian friend 2 again)

* o_o you live and learn... (Finnish friend)

* The "go green" label is doubtful, however, enjoy your meal! (German friend)

* Was it worms or insects?(German friend)

I googled worms and insects are not the same, but they are both invertebrates which are animals that does not have a vertebral column. I learnt something new today.

And then remarks that makes us think about food even more... 

A girl from Poland was more critical: 

 Don't want to ruin your appetite but what exactly can be tasty about the highly processed fast food that is just heated up in a microwave or deep-oil-fried?

I answered with: 

I really like your remark . To get reactions, especially critically, I posted this picture. Food is one of our biggest needs, and a lot of people do not think critically about it. We do not think if it's healthy for us, or what's their ecological footprint (I've to admit I still buy food coming from other sides of the world and it makes me ashamed, because I am conscious about all the damage this globalisation of goods does to the environment)... and I've to admit that this is not the best food I ever had, and I agree that it would be more healthy, better for the environment (and I can give more benefits) if we would eat fresh vegetables, fruits, eggs... from our own garden, local organic farm.... but I like these kind of "inventions" like "worm nuggets" which makes the step easier and more accessible for a lot of people to try this. Probably the way how it's processed can be improved, but it's good to show people "look we can eat different", "look we can live in a different world" 

Another guy from Germany remarked: 

I've been a vegetarian for several years now and I'm aware that it is certainly also not the best way in terms of sustainability and ecological footprint, in particular when it comes to meat replacement products, much like the one you've tried here, but based on soy (protein).While I salute your approach of thinking outside the box to raise awareness, I don't think I'm personally ready for this particular innovation just yet. Gladly though, I don't need to think too much about it as I've just classified worms and insects as "animals", therefore I simply can't eat them anyway. 
If I am made aware of it, I'd always prefer to buy locally grown organic products, but I also still shop too often just for convenience. One problem is that we as consumers expect every product to be available at any time, the only notable part-exceptions that come to my mind now would be strawberries and asparagus.

The Polish girl reacted:

actually Wendy, I disagree. Showing people such a food motivates them to experiment with things they don't know. If they like it, or at least don't hate it, they make a step further, namely rather buy food from the other part of the world than get seasonal food from the local producer. Insecta Nuggets seems rather a promotion of exotic food to me- I can't see a big label 'local product' and the first place of origin that comes to peoples' minds when they see insects/worms being a meal is most likely somewhere in Asia, well definitely not Belgium

I have to remark that Damhert tries to promote "healthy" food, and not really exotic food. They make products that also can be produced here. 

Anti-imperialism-movement of the Insects

As a Belgian friend remarked, to who my brother showed the package the next day, "in fact it would be easy if we eat insects. Just do not clean the spider webs and cultivate the insects from there."

You can cultivate insects everywhere. I do not encourage exporting insects from other countries, but exporting the idea, the mindset... 

My biggest fear for entomophagy is that this will become another globalised business, still having a big ecological impact, because "cheaper insects and worms" will be imported from "cheap labour countries". Still... I hope it would be so cheap to make insects everywhere, it's not necessary to import them. Insects can connect us again with local economies. Hopefully more economies will become more local, because I believe in globalisation or mobility of ideas and people, but not in international trade or mobility of goods. 

Why do we not east insects in the West? 

The Westerners took over almost whole the world and saw themselves better than whole the world for many centuries. They did not eat insects, because they associated it with indigenous people, with "savages", but maybe it's time that we go off our throne and embrace the idea of eating insects, instead of worrying about the increasing meat consumption in other countries. How often don't you read in the news that the meat consumption in China for example grew from 20kg/year/person increased in the last years to 50kg/year/person and that we should educate people from other countries to think more critically about their food habits, their consumption habits, their lifestyle? We are afraid for overpopulation (which is not going to happen if you study the graph of the demographic growth), global warmth, deforestry... but still look to the other side of the world for all problems. It's embedded in our system, our patriarchal system, to think in dualities and give the others the fault. 

If I have to think in dualities, I would not tell others what to do, but learn from others what we can do. 

And how does it taste?

Well, it is not the best thing I ever tasted, but it was not bad either. I did not think about the fact that I was eating worms, but just food... of the future. 

De Feministische Avant-Garde van de 1970s: Francesca Woodman

Vandaag hebben een vriendin van Iran en ik de tentoonstelling "WOMAN - The Feminist Avant-Garde of the 1970s" in Bozar bezocht. Deze tentoonstelling loopt van 18 juni tot 31 augustus in het Brusselse en bevat beelden van de Sammlung Verbund in Wenen. De namen van de artiesten zeiden me niets, maar tijdens mijn reis doorheen de jaren zeventig werd ik verliefd op de verhalen, boodschappen en werken van Francesca Woodman, Mary Beth Edelson, Ulrike Rosenbach, Birgit Jürgenssen en Sanja Ivekovic dat ik  zelf mijn fototoestel wil nemen en mezelf als vrouw wil verkennen. 

Vooral Francesca Woodman intrigeerde me. Voordat ik haar werk zag, viel de naam al op. Wood + Man. Mijn eigen familienaam betekent ook "Wood". Het tweede woord "man" klinkt zelfs ironisch. 

Dan las ik haar verhaal. Ze is geboren in 1958 en gestorven in 1981. Dat betekent dat ze op 22 of 23 jarige leeftijd gestorven is. Haar jeugd speelde zich af in Colorado en Italië. Al sinds 1972 trok ze foto's van haar zelf. Vaak naakt. Een vriend vroeg haar ooit waarom ze foto's van haar naakte zelf nam, en toen zei ze laconiek dat zij altijd voorhanden was. 

(c) Francesca Woodman

In 1979 verhuisde ze naar New York en werkte as de assistent van een fotograaf en als een modefotografe. Op 19 januari 1981 pleegde ze zelfmoord. 

Haar werk bevat heel eel kleine vierkante zwart-wit foto's, videos en tekeningen. Haar iconografische beeltenis van de jonge vrouw worden vaak gezien als een esthetische voorspelling van haar zelfmoord. Maar SAMMLUNG VERBUND bewijst met hun laatste boek dat zij een gepassioneerde vrouw is. 

Terwijl wij langs haar afbeeldingen wandelden, dacht ik aan de film The Virgin Suicides van Sofia Coppola, dat over vier zusjes gaan die zich gevangen voelen in het huis, de religie van hun ouders en de maatschappij en daarom zich -zoals de titel al verraadt- het leven ontnemen. De foto's beelden dezelfde duistere drang naar vrijheid die ze nooit gaan krijgen. Ik was geïntegreerd door haar beeltenissen, vooral van het strand, zeker omdat ik zelf op zoek ben, of bezig ben, aan een script voor een kortfilm over twee zusters die elks een transitie in vrouwelijkheid ondergaan tijdens een strandvakantie. 

De film gaat ook over de jaren '70. Daarvoor - voor eeuwen- domineerden mannen het beeld van de kunstenaar en van de vrouw in de kunst. Vrouwen dienden alleen maar als model. In de nasleep van mei '68 begonnen vrouwen zoals Cindy Sherman en Hannah Wilke, VALIE EXPORT... het beeld van de vrouw in en door de kunst toe. Ze gebruikten geen schilderijen of beeldhouwwerk, dat nog steeds het domein van de man is, maar vertaalden hun boodschappen en verlangens in fotografie, videografie en theatrale voorstellingen. 

(c) Francesca Woodman

De tijd, de cyclus van leven en dood, de processen van veroudering en vernieuwing, begeesterde Woodman zo fel dat het in haar werk en leven een grote invloed had. Ze liet zich door de Griekse mythe van Apollo en Daphne inspireren en laat zich fotograferen waarbij ze omcirkeld wordt door boomwortels en berkenstam draagt. De mythe zelf gaat ook over transitie en spanningen van adolescentie en volwassenheid. Haar kunst kan dan ook gezien worden als haar zoektocht, haar leerproces, om verandering, verlies, het leven... zelf te aanvaarden. Een proces dat iedereen doorgaat. 

Zelfs de quote bij haar werk -het museum heeft bij elke artieste een persoonlijke quote gezet- past bij Francesca... en eerlijk gezegd voelde ik me daardoor nog meer met haar gebonden, omdat in mijn verhalen en kunst ook constant tijd, verlies en bomen terugkeren, als een cirkel. 

"I've a lot of ideas cooking, 

I simple need to get started working 

before they stick to the bottom of the pan." 

- Francesca Woodman

(c) Wendy Wuyts

VIDEO: Ron Finley - a guerilla gardener in South Central Los Angeles

Ron Finley vertelt op een zeer gepassioneerde en overtuigende wijze zijn verhaal. Hij zag hoe zijn buurt (South Central Los Angeles) onder andere door fast food ketens wordt/werd verziekt. Ook zag hij al die grasperkjes langs de straten die voor niets gebruikt werden. Hij begon overal groenten te planten en mensen aan te moedigen (terug) meer groenten te eten en zelf te kweken in dit stukje niets. Daarnaast geeft tuinieren ook een therapeutische werking op de geest. "Laat de schop jouw wapen van keuze zijn," verklaart hij.

Bron: ronfinley.com

Rechte lijnen in Natuur

Op een "home party" in de rijke wijken van Lahore in Pakistan leerde ik een jonge vrouw kennen die juist uit Milaan was teruggekeerd met een diploma interior design. Op een bepaald moment praatten we over de mooiste vorm in design. Ik koos voor de spiraal, omdat de koru een patroon is dat heel diep in mijn ziel gegriefd is, en zij koos voor het vierkant. 

"Ik hou niet van rechte lijnen," zei ik tegen haar, "omdat je nooit een rechte lijn in de natuur zal vinden."
Daarna hadden we een van de meest interessante discussies die ik een lange tijd heb gevoerd. Het ging over geometrie, architectuur, de gulden snede regel van drie, en andere lijnen die kunstenaars en wetenschappers gebruiken om de natuur weer te geven. "Heel de natuur zit vol lijnen, formules en cijfers," zei ze. "Natuur is een en al wiskunde. De sterren bewegen zich volgens een bepaald patroon. Om de negen jaar komt een of andere planeet terug aan de hemel. In alles kan je cijfers vinden. Wanneer je over schoonheid in de natuur spreekt, kom je automatisch terecht bij geometrie."
"Geef mij een fysica wet zonder een assumptie," wierp ik tegen. "Je kan de natuur niet vatten in lijnen. Kunst is gewoon een imperfecte poging om natuur weer te geven. Dat is juist het mooie aan natuur. Wij kunnen haar niet controleren, ondanks al onze geometrie, wetenschap en kunst."

Ik daagde haar uit, en ik daag ook elke blog lezer uit:
"Als je een bewijs vind van een rechte lijn in natuur, zet het op instagram en stuur het naar @wendiertje89."

Terug naar Nieuw-Zeeland (5): Whale Rider

Een van mijn lievelingsfilms heb ik enkele jaren geleden in Nieuw-Zeeland op een prachtige zomeravond gezien: "Whale Rider" van Niki Caro uit 2002 gaat over een twaalfjarig Maori meisje, Paikea (met Keisha Castle-Hugles, de jongste actrice genomineerd voor een Oscar, en binnenkort in Game of Thrones),  die een "chief" wil worden van de stam. Haar grootvader Koro gelooft dat deze rol alleen voor jongens weggelegd is.  Er is immers een voorspelling over een afstammeling van de direct patrilineaire lijn van Paikea, "De Walvissenrijder" die op de top van een walvis van Hawaiki kwam en hun stam in Nieuw-Zeeland stichtte. Deze afstammeling zou de stam terug naar goede tijden leiden.

Deze film gaat onder andere over familie. Haar moeder en haar tweelingbroer zijn in het kraambed overleden. Haar vader is een artistieke carrière in het buitenland begonnen. Zij wordt vooral door haar grootouders en haar nonkel opgevoed. Paikea houdt vooral van haar grootvader, maar hij is niet zo goed in de uitdrukking.

Daardoor krijgt het verhaal ook een lading van genderconflict. Het meisje wordt onder andere "bossy" genoemd, terwijl als ze een jongen was juist pienter gevonden zou worden. Zij is zeer hard geïnteresseerd voor traditionele liederen en dansen, maar wordt nauwelijks door haar grootvader, zelf een respectable chief, aangemoedigd. Haar vader keert terug en wil haar meenemen naar Duitsland, maar zij kan het niet verdragen om weg te gaan. Het lijkt alsof de zee en de walvis haar terug roepen. Intussen heeft de grootvader de jongens opgeroepen om aan een training tot chief te beginnen, waarbij ze onder andere leren om met een taiaha (een vechtstok) te vechten. Zij is echter niet welkom. Een sprookje, zoals dat van Mulan, ontplooit zich uit dit drama.

De metafoor van de oceaan komt overal terug. Het is volgens mij niet toevallig dat de shots van de bevalling, wanneer kleine Paikea uit de baarmoeder komt, samenvallen met shots van de oceaan, dat in het wereldbeeld van de Maori ook als de baarmoeder van al het leven wordt gezien.  Deze film gaat ook daarom over de relatie tussen mens en natuur, dat uit compassie en respect bestaat, of zoals ik al schreef... deze film gaat over familie, in enge en brede zin.

Biodynamische landbouw in Pakistan

Biodynamische landbouw (ook wel vaak Biologisch-dynamische landbouw genoemd) is gebaseerd op de twaalf lezingen die de Oostenrijkse filosoof en pedagoog Rudolf Steiner over landbouw gegeven heeft. In deze landbouw wordt de kosmos en de natuur geobserveerd, niet om tegen de natuur te werken, maar om samen met de natuur het allerbeste te behalen. De zon zorgt voor smaak en de maan zorgt voor groei. Zij gebruiken ook preparaten van mineralen zoals kwarts die ze in koehoorns in de grond bewaren. Deze preparaten mengen ze in een watervortex waarna ze het over de bodem sproeien. Biodynamisch heeft iets van hekserij. Toch winnen vele biodynamische wijnen heel wat prijzen en zijn er wetenschappelijke onderzoeken dat groenten groter en voedzamer zijn dan hun broertjes in hetzelfde land.

De biodynamische boerderij van Roshni in Lahore
bron: Wendy Wuyts (instagram)

Zelf kwam ik in aanraking met biodynamische landbouw dankzij een artikel in een van mijn favoriete magazines, en voelde me meteen gestimuleerd om hierover meer te weten, zeker omdat ik zelf dankzij mijn nicht (en huisgenote) meer en meer bewust over mijn eten begin te worden. Enkele maanden geleden zocht ik op waar ik meer van zulke boerderijen kon vinden in België, maar de zoekresultaten waren nogal pover. Toen viel mijn blik op de reisgids van Pakistan, mijn volgende reisbestemming, en kreeg ik het idee om te kijken of ik daar geen boerderij kon vinden om meer te leren. Ik vond toen zelfs een mogelijkheid om WWOOFing te gaan doen in de enige biologisch-dynamische boerderij, dat toevallig in Lahore, mijn hoofdbestemming lag. Ik nam contact met de Roshni Associatie. Na wat correspondentie was ik uiteindelijk uitgenodigd om tijdens mijn laatste drie dagen daar te verblijven. Ik zou enkele posters en banners maken voor als ze naar de farmer's market in Lahore zouden gaan om hun organische producten te verkopen. Intussen leerde ik over biodynamische landbouw, de Waldorf school (de enige tot nu toe in Pakistan) en de verbintenis met elkaar en de zon. Zij hebben ook een gemeenschap voor mensen met speciale noden, en werken met vrijwilligers uit Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland vooral. Ook had ik gesprek met de Duitse man van de Pakistaanse vrouw die deze associatie tien jaar geleden heeft opgericht.

Een Zwitserse vrijwilliger en een Pakistaans meisje
- West & Oost komen samen in Roshni, het Licht
bron: Wendy Wuyts (instagram)

Hij legde me uit dat Roshni, dat "licht betekent", een plaats is waar het Oosterse en het Westerse samenkomen. Daarom draagt het ook de slogan "Gottes ist der Orient, Gottest ist der Okzident" ("God is het Oosten, God is het Westen"), een anekdote van Goethe, een beroemde schrijver wiens naam wel eens in context van Orientalisme en Biodynamische Landbouw wordt genoemd. Het Goetheanum nabij Basel in Zwitserland is het wereldcentrum van antroposofische beweging. Niet alleen het huwelijk tussen de twee oprichters is een samensmelting van Oost en West. Ook de leer van Steiner is zeer Westers. Zo legde de Duitse vrijwilliger die al vijf jaar voor hen werkt dat ze bijvoorbeeld een discussie hadden of de koehoorns halal waren. Ook bevat de leer van Steiner heel veel verwijzingen naar het christendom. Hoe verzoen je dat met Islam? Door naar de gemeenschappelijke doelen te kijken, en niet naar de verschillen. Compassie, empathie, zorg voor elkaar, zorg voor de natuur...  brengen Westerse vrijwilligers en Pakistaanse mensen met speciale zorgen, de Pakistaanse personeelsleden en boeren, Pakistaanse mensen... samen.

Organisch is nog niet echt ingeburgerd bij de Pakistaanse mens. Ik had nog een gesprek met een goede vriend wiens tante in het ziekenhuis ligt. "In het Westen moeten jullie veel gezonder zijn, want jullie hebben al die organische initiatieven," merkte hij opeens op. Ik wist niet of ik met die uitspraak akkoord ging. Mensen in het Westen zijn niet allemaal gezonder of meer bewust van wat ze eten, maar ik moet wel toegeven dat ik in een cirkel met een straal van honderd meter in Brussel meer organische winkels vind dan in heel Lahore. Toch begint de vraag te groeien. Roshni heeft veel vaste klanten die hun brood en groenten bij hen aankopen. Ook duiken initiatieven zoals de organische "Khalis Food Market" op die gezond en organisch eten promoten bij de lokale bevolking. 

Ik heb de gezondheidsstatistieken van Pakistan niet bekeken, maar als ik hun dieet bekijk, denk ik dat organisch geteelde groenten en fruit wel eens een verrijkende aanvulling kan zijn naast al het vlees dat ik die maand voorgeschoteld kreeg. 

https://www.facebook.com/KhalisFoodMarket

Terug naar Nieuw-Zeeland (4): De bomen, de hemel, de aarde en de oceaan

bron: http://www.auahikore.org.nz/resources/download

In vele culturen -en de traditionele Maori cultuur vormt daar geen uitzondering op- gelooft men dat alles in de wereld met elkaar verbonden is. Deze hele connectie wordt in de Maori uitgelegd in tatai (genealogie) en korero (verhalen), of de whakapapa. 

Aan de hand van whakapapa leggen oude mensen aan kinderen uit hoe alles met elkaar verbonden is, zodat het kind later haar of zijn weg en haar of zijn plaats in het woud of de wereld kan vinden. 

Familie komt ook voor in de mythologie van de Maori. In hun scheppingsverhaal kwamen Moeder Aarde en Vader Hemel samen en kregen zeventig kinderen, die elks een god van een bepaald domein van de natuurlijke wereld werd. De hele natuur, de hele kosmos, is dus een bonte familie. 

Bomen als verbinding tussen aarde en hemel
Whakapa legt de connectie tussen de mens en de rest van de natuurlijke wereld uit. Vele verhalen -of korero- zijn mythen, maar hebben ook een praktische kant, want de whakapapa geeft aan verdwaalde meisjes zoals ik destijds alle kennis over de natuur, en hoe ze het kunnen gebruiken, zowel spiritueel als fysisch. 
De bomen, de lucht en de sterren, de bergen, en veel meer, zijn de ultieme leerkrachten over het leven. Biologie is meer dan een encyclopedie van plantennamen, maar bevat filosofische lessen. Zelfs de Oud- Grieken wisten dit. Biologie komt van bios en logos, wat wijsheid van het leven betekent.
De allereerste les wordt gegeven door Tane, de voorvader van de bomen, en de schepper van de mensheid. In den beginne scheidde hij Moeder Aarde van de Hemel waardoor hij licht in de wereld bracht. Hij is daardoor de inspiratie voor vele Maori. Hij is een model voor mannelijkheid en actie in de wereld. De bomen werden gezien als de pilaren tussen deze twee realiteiten, met hun hoofd in de wolken en hun voeten diep geworteld in de aarde.

Met het hoofd in de wolken
Het menselijk leven en de kennis zouden hun oorsprong kennen in de realiteit van Ranginui, of Vader Hemel. Volgens de traditie klom Tane in een citadel in de hoogste van de twaalf hemelen. Hij vond daar drie emmers van kennis, die van kennis, die van het onbekende, en die van kennis die mensen nog steeds zoeken. 
Naast deze goddelijke levenskracht verkreeg hij ook het menselijke aspect, en beide krachten plantte hij in Hineahuone, de eerste vrouw. Zij gaf geboorte aan de mens, die een menselijke en spirituele natuur heeft.

Een andere bewoner van de hemel is de maan, dat geassocieerd wordt met de vrouwen en de menstruele cyclus. De Maori zagen ook de cyclus van de maan als het opnemen en het sluiten van een poort waarlangs geesten vertrokken naar de oorsprong van het leven.
De Maori observeerden de sterrenhemels, omdat ze aan de hand van de sterren de tijd en de seizoenen berekenden. Daarnaast navigeerden ze de oceaan aan de hand van de sterren. Ook geloofden ze da de sterren de zielen van hun gestorven voorouders huisden. Tijdens nieuwjaar -of Matariki- dachten ze aan hun gestorven voorouders en maakten vliegers en lieten deze gaan zodat ze de sterren kunnen raken. 

Geworteld in de aarde
Aan de andere kant van de bomen heb je Moeder Aarde. Zij is het land, of de moeder die aan alle dingen op aarde geboorte geeft. Ze wordt gezien als de geboorteplaats van alle dingen en als de plaats naar waar alles terugkeert.
Volgens enkele scheppingsverhalen verscheen Moeder Aarde vanonder het water. Daarna gaf zij geboorte aan al het leven en voedt hen. Mensen worden geboren in de baarmoeder van Moeder Aarde, en keren daar terug na de dood. Zoals de wereld geboren is uit Moeder Aarde, zo worden kinderen geboren uit vrouwen. Het Maori woord voor land, whenua, betekent ook placenta. 
Dus al het leven is geboren uit de zee. De landen boven water zijn als placentaʼs.

De zee als oorsprong
De wereld is onstabiel aangezien het vooral uit de oceaan bestaat. De Maori en andere Polyneisische volkeren zijn eilandbewoners, en daarom neemt de oceaan een grote rol in hun wereldbeeld. In sommige tradities worden de diepten van de oceaan gezien als de oorsprong en de bron van het leven. Zelfs de aarde komt uit de oceaan, en keert terug naar de oceaan. Geologen en geografen zouden dit subductie noemen, maar de Maori zien het als geboorte en creatie.

De zoektocht van een persoon naar zichzelf, zijn waarden en principes wordt door de maori vergeleken met een kano reis op zoek naar land.

De oceaan is ook de scheiding tussen de fysische wereld en Hawaiiki. De Maori geloven dat ze afstammen van Kupe, een van de grootste ontdekkingsreizigers aller tijden. Hij kwam van Hawaiiki, het land van de voorouders, van de maori, van waar alle geesten komen, en naar waar ze ook terugkeren. 

Zelf stond ik enkele jaren geleden staarde ik op Cape Reinga naar de speciale stroming waar de Tasmaanse Zee en de Stille Oceaan elkaar ontmoeten. De Maori beschouwen de Tasmaanse Zee als mannelijk en de Oceaan als vrouwelijk. Daar waar liefde is, daar is leven, maar ook dood. De doden rezen over het land naar Cape Reinga en daalden via een pohutukawa boom naar de onderwereld af... terug naar Hawaiki, de oorsprong van de Maori. 

Deze mythologie komt ook terug voor in de prachtige film "Whale Rider" van Niki Caro, dat ik in een volgende blog zal belichten. Ik heb het in Nieuw-Zeeland voor de eerste keer gezien, en vandaag een tweede keer gezien, en ben nog steeds vertederd door dit sprookje over een Maori meisje en haar grootvader. 

Terug naar Nieuw-Zeeland (2): Een inleiding tot WWOOF

Op mijn eerste avond in Auckland maakte ik in het Spaceship, de plaats waar ik de volgende dagen zou couchsurfen, met Bae (laten we haar zo noemen). Zij is een Koreaanse meid die een halfjaar in een restaurant in Sydney heeft gewerkt, en daarna een ander halfjaar in Melbourne. Ze vertelde me dat ze zoals ik naar Nieuw Zeeland is gegaan om een visum te vragen zodat ze kan terugkeren naar Melbourne om daar nog een ander jaar te werken. Samen vulden we op de website alle vragen in van de immigratieprocedure (en af en toe heb ik een zucht geslagen; ze moeten de exacte datum weten van elke vlucht die je in het afgelopen jaar hebben genomen; en bij mij is dat een hele lijst.) en ze bekeek samen met mij de website van WWOOFing. 

www.WWOOF.net

Oorspronkelijk stond WWOOF voor "Working Weekends on Organic Farms". In 1971 organiseerde een vrouw uit London een werkweekend op een biodynamische boerderij in Sussex, met de hulp van de Soil Association. Zij herkende in anderen (en in haarzelf) de nood om ook bezig te zijn met boeren en meer te leren over de organische beweging.  Het was een groot succes. Meer boeren en andere mensen waren geïnteresseerd om mensen uit te nodigen die op hun boerderijen zouden werken in ruil foor voedsel en een slaapplaats. Dat is immers hoe ik WWOOF vandaag aan andere mensen uitleg: in ruil voor gemiddeld 28uur per week (meestal 4à5uur per dag) krijg je alles wat je nodig hebt om die dag te kunnen leven. Eigenlijk krijg je zelfs zoveel meer: je komt terug in contact met de natuur en leert zoveel over organisch boeren en tuinieren. 

In de volgende jaren kregen de letters in WWOOF een andere naam zoals "Willing Workers On Organic Farms". Momenteel betekent het "World Wide Opportunities On Organic Farms" sinds 2000. Meestal betaal je een zeer kleine som geld (ik denk dat ik 15 Nieuw Zeelandse dollar heb betaald) zodat je een jaar lang toegang hebt tot de website van de nationale tak van de federatie. Vaak krijg je ook een boekje toegestuurd. 

Op de website van WWOOF in Nieuw-Zeeland vonden Bae en ik een gezellig vegetarisch restaurant in Coromandel. Ik zag zelfs Tibetaanse gebedsvlaggetjes en kleien beeldjes op de foto's en was onmiddellijk verkocht. Na niet te lang nadenken stuurde ik een verzoek naar deze website. 

Later, wanneer Bae en ik terugkwamen van onze dwaaltocht in Auckland, kreeg ik een bericht terug van Coromandel Driving Creek dat ik welkom was om een maand bij hen te WWOOFen... 

Terug naar Nieuw-Zeeland: Het Begin van een Verhaal (1)

Een andere richting

Tijdens mijn wereldreis was ik in Melbourne beland. Na enkele dagen in koffiebarren en sushirestaurants te hangen besloot ik om mijn hele planning over boord te gooien en een jaar in Australië te gaan werken. Ik wou voor totale vrijheid gaan. Alleen leerde ik snel dat je alleen voor een Work&Holiday visum in het buitenland kan aanmelden.  Ik dacht enkele dagen na over welke bestemming. Hawaï? Door de verhalen van een Amerikaanse met wie ik in India en Nepal daarvoor had gereist was ik ook wel geïnteresseerd om in die grotten daar te leven. Of Papoea New Guinea? Ik dacht aan de uitnodiging van een vriend om hem daar te bezoeken als hij daar zou werken. Ik wist dat een bevriend koppel nu in Cambodja was, maar ik wou niet een derde wiel zijn, dus dat was ook geen optie. 
Ik staarde naar de bestemmingen van Qantas Airlines en dan zag ik Auckland staan.

Nieuw Zeeland… Het is al jaren een droom om Nieuw Zeeland te bezoeken, maar na de verhalen van twee vrienden uit Amerika-laten we hen Lizzie en Gavin noemen- wist ik dat Nieuw Zeeland meer dan een week tussenstop verdiende. Toch boekte ik een ticket om twee weken in Nieuw Zeeland door te brengen. Ik regelde het allemaal vanuit een MacDonalds; daar had ik gratis wifi. Ik was over mijn maandelijks limiet van mijn Mastercard heen en moest de twee laatste dagen op kraantjeswater en brood van de 711 in Melbourne overleven. Op mijn laatste dag zat ik hele dag met mijn laptop in de MacDonalds en observeerde hoe de andere klanten al de hamburgers in hun mond staken, van hun milkshake slurpten en chocolade van hun vingers aflikten. Een foltering in slowmotion. Ik had alleen maar twintig dollar; juist genoeg om mijn bus naar de luchthaven te betalen. Het is een hele kwelling om zonder eten zes uur in een Macdonalds te zitten. 

Aankomst in Auckland

Uiteindelijk vloog ik naar Auckland. Zodra ik in het land van kiwi’s, rugby en hobbits aankwam, wist ik dat ik over twee weken niet terug naar Australië zou vliegen. Ik verdien echt de prijs voor “meest wispelturige vrouw ter wereld”, en ik ben trots op deze prijs. Het zou blijken dat Nieuw-Zeeland me dichter naar de wortelen van Yggdrasil, van het leven, van de wereld… zou brengen dan de wildernis van Australië. 

 Wanneer ik in de luchthaven van Auckland langs de immigratie moest, verklaarde ik dat ik wandelschoenen die vol sporen van grond van de Himalaya in Nepal waren. Ik kreeg mijn schoenen tien minuten later -helemaal chemisch gereinigd terug-. Ja, ik was in het land van de natuur die nergens anders in de wereld meer beschermd werd dan hier. Zij hechten veel belang aan Biosecurity Risk Goods. Aangezien ze op een eiland leven, zijn ze erin geslaagd hun planten en dieren te beschermen tegen vele ziekten. Daarom mag je geen voedsel, planten en plantproducten, dieren, zuivelproducten, bodem, water of andere voorwerpen waaraan aarde is bevestigd, zoals sportschoenen, wandelschoenen en tenten... mee brengen. Je kan het aangeven aan de douane, maar waarschijnlijk komen alleen je schoenen en tent chemisch gezuiverd terug. 
De douanier gaf het zelfs met een glimlach terug, omdat ik mijn schoenen al had aangegeven voordat ze mijn bagage onderzochten. Ik herinnerde me dat ik veel respect en ontzag had voor deze zorg voor natuur. Ik wist onmiddellijk dat ik hier nog iets zou leren. 

Nadien ging ik naar een bankautomaat. Nog steeds wou mijn kaart me geen geld geven. Ik lachte met de situatie. Juist wanneer ik besluit om helemaal zonder plan verder te reizen, kreeg ik al de eerste moeilijkheid. Ik zag dit niet als een tegenslag, maar als een deel van het avontuur. 
Een uitdaging. 

Ik besloot te liften.

Een vriendelijk koppel stopte en bracht me helemaal van de luchthaven naar het huis van Sebastian. Ik zou daar voor drie nachten couchsurfen. Couchsurfing is een manier van reizen; via een website (couchsurfing.org) kan je aan andere mensen vragen om op hun zetel, of in hun extra bed, te slapen voor een nacht, of meer. Dat is het minste wat je kan verwachten. Vaak nemen de lokale mensen je mee naar hun favoriete bars en andere plekjes. Ik was al sinds 2008 vertrouwd met deze website en organisatie, maar ik had er niet veel gebruik van gemaakt. Ik had zelf al een Poolse in mijn huis gehad, en eerder op een zetel in Kopenhagen en in Roemenië gesurfd. Op de website kan je naar de bewoners van bijvoorbeeld Auckland surfen, en dan beland je op het profiel van een persoon wiens foto of visie je aanstaat. Je leest over hun favoriete boeken, hun filosofie, hun beschrijving, wat zij willen leren of waarin zij kunnen onderwezen… Heel belangrijk is dat andere mensen, eerdere bezoekers, ook referenties kunnen achterlaten. Voor mij, een solo reizende jonge vrouw van 22, was het belangrijk te weten hoeveel en welke referenties de gastheer of gastvrouw heeft. Na een korte zoektocht op mijn computer in mijn kamer in Melbourne vond ik het profiel van Sebastian en ik was onmiddellijk aangetrokken; hij beschreef zich als een schrijvende, veganistische, ecologische piraat. Hij zei dat hij iedereen over Aroha zou leren. Ik stuurde hem een verzoek, en hij antwoordde positief. 

De Roep van Rozemarijn

Nadat ik me had gesetteld in het "The Spaceship" - zo noemde hij het gebouw waarin hij en enkele anderen huisden. Volgens mij was het vroeger een brandweerkazerne-, maakte hij een gerecht met pompoenen (kiwi’s zijn dol op pompoenen, zou ik leren) en vroeg me rozemarijn plukken in een perkje van de straat. Ik wist niet hoe rozemarijn eruit zag, maar toch legde hij mij geduldig uit hoe ik het kon herkennen. Wanneer ik het plantje herkende, voelde ik iets kriebelen. Ik wou meer over planten en tuinieren leren. Tijdens het avondmaal vroeg hij mij wat mij naar Nieuw Zeeland bracht, en ik zei dat ik hier ben om een visum aan te vragen voor Australië, maar dat ik eerst wat ging rondreizen in Nieuw Zeeland. Plots dacht ik aan Lizzie, en over haar WWOOF-ervaringen in Nieuw Zeeland. Ik staarde naar de rozemarijn die niet gebruikt was, en zei dan dat ik ook aan WWOOFing ga doen. Zomaar. Uit het niets.
Of misschien kwam het van veel dieper.
Van een verlangen dat jaren in mij heeft geslapen en nu begint op te borrelen, zoals die modderpoelen in de reisgidsen van Nieuw-Zeeland.
Ik wil meer leren over de natuur, organisch boeren en tuinieren. 

bron: www.landidee.nl

Dan vroeg ik hem wat hij schreef, "want ik heb op je profiel gelezen dat je schrijft." 
“Ik schrijf over dingen die ik leuk vind, zoals ecologie, veganisme…” en hij begon erover te vertellen. We praten over onze interesses en over onze zoektocht naar een andere wereld. Ik wist helemaal niet zoveel over ecologie -ondanks mijn bachelor in geografie- als hij of als ik nu -bijna drie jaar later-, maar er werden al zaadjes gelegd. Hij intrigeerde mij, omdat hij een vrije persoon was. Ik wou ook zo vrij zijn. Ik wist al dat ik wispelturig en vrij was. Zoals een vlinder.
Alleen dacht ik dat het in mijn betekenis iets negatiefs betekende. 
Ooit vroeg een vriend in België wat mijn lievelingsdier was. Ik antwoordde vlinder.
Hij glimlachte en zei dat het bij mij paste. "Het is hoe je wil dat andere mensen je zien. Ik denk dat je wel wil dat mensen je zien als iemand die met de wind gaat en steeds van koers verandert, niet echt wetende wat je wil."
Ik vroeg Sebastian wat zijn lievelingsdier was. Hij dacht eventjes na en zei: “De mens.” 
Ik lachte. Ik had deze vraag al aan tientallen personen op mijn wereldreis (en ervoor) gevraagd. Dit antwoord ik nooit eerder gehoord, maar toch vond ik het geniaal.
“Wat is jouw lievelingsdier?” vroeg hij. 
“Ik denk… wolf,” zei ik. 

“Wat is je woord voor 2012?” vroeg ik. Het was 11 januari 2012. 
“Uh…wat een vraag... bevrijding.”
“Bij mij is het… surrender. Het is ongeveer hetzelfde.”
“Wat is je woord voor je leven?” vroeg hij deze keer. 
“Ik…. Dat is een moeilijke vraag. Mag ik hierover nadenken?”
“Uiteraard,” zei hij.  
“Wat is jouw woord voor je leven?”
“Aroha,” zei hij. 
“Aho...oora?”
“Nee, Aroha. Dat is Maori voor absolute liefde,” zei hij. 
“Dat is een prachtig woord. Kan je me daar meer over vertellen? Ik herinner me dat je op je profiel iedere bezoeker belooft om daarover te leren.”
Hij lachte. “Er zijn betere leermeesters dan ik die je alles over Aroha kunnen vertellen.”
“Kan je het voor mij opschrijven?”
Hij schreef dan in sierlijke letters op een blad in mijn reisdagboek…

Te Aroha.