In Hunza, vrouwen...

Hier is weer een ander kleine leuke feit over Pakistan, meer bepaald over Hunza, 
een gebied in het noorden dat door de Himalaya getekend wordt. (1min31)

Klik hier voor de Video

Het ritme van de soefi

Wanneer ik voor een maand in Pakistan was, namen mijn gastheren, die ik via couchsurfing had leren kennen, me op twee donderdagavonden mee naar de schrijn van Baba Shaj Jamal in Lahore. 

Een van mijn gastheren en ik

Al voor eeuwen verzamelen vele soefi’s, volgers, zakenmannen, studenten zich wekelijks op donderdagavond om naar op het hypnotiserend ritme van de dhol, de traditionele drum, gespeeld door beroemde mensen zoals Pappu Saeen en anderen contact te zoeken met God. In het midden van het plein wervelen de derwisjen en mentaal gehandicapten en schudden met hun hoofd om in een extase te geraken. Niemand anders is toegelaten om de heilige dans te doen. Anderen zoeken dan maar hasj om in hogere sferen te geraken.  Hasj is toegelaten in soefisme en is misschien wel voor enkele aanwezigen de reden om elke donderdagavond naar hier af te zakken. Een van mijn vrienden had me op voorhand verteld dat het alleen een drumsessie met hasjrokers is, „maar dat ik voor de ervaring moest gaan”, maar het is veel meer dan dat… 

In andere takken van de islam wordt dans, muziek en drugs als het allerlaagste beschouwd. Vaak vormen deze duidelijke verschillen de aanleiding voor enkele rellen tussen soefi’s en extreem gelovigen van andere takken met enkele doden tot gevolg. 
Daarom is er overal beveiliging. 
In Pakistan en vele andere ontwikkelingslanden zie ik dat vele gebouwen omheind worden door hoge, grijze muren, liefst met prikkeldraad, en ook wanneer ik deze schrijn binnenwandel, langs de politieagenten, lijk ik in een gevangenis te stappen. Een mannengevangenis. 

Mensen komen op mijn mannelijk gezelschap af, praten Urdu of Punjabi tegen hen en maken plaats op de eerste rij voor ons. Een van mijn couchsurfing hosts grapt dat ik langer moet blijven zodat ze „de White Woman VIP CARD altijd kunnen gebruiken om de beste plaats te krijgen.”
Mensen bieden ons rijst, water, snoep en hasj aan.
Toen viel de eerste drumslag. 

Wij werden gebombardeerd door duizenden snoepjes. 
De gekte begon. Mannen scandeerden als uit een mond de naam van „Ali”. 
Ik was vooral onder de indruk van de derwisjen, hun passie voor het Verdere. De mevlevi tollen voordien alleen in mijn oriëntalistische fantasies, maar nu wordt droom werkelijkheid. 

derwisj in Lahore (c) Wendy Wuyts

Volgens sommige bronnen stamt de „heilige dans van ellipsen” uit de tijd van  Rumi. Rumi was jaren op zoek naar de waarheid en vond deze in zijn dertigen in zijn zielsgenot Shams of Tahmiz. De twee mannen filosofeerden en haalden het beste bij elkaar naar boven… totdat Shams of Tahmiz op een dag verdween. Rumi was gebroken, maar dan besefte hij dat Shams altijd als een spiegel voor hem was. Hij maakte hem compleet omdat hij Rumi in zichzelf liet keren. Zijn passie naar de waarheid dreef hem naar zijn eigen binnenste. Wat in jouw hart is, is overal. Als je woede in je hart voelt, dan zal je woede van anderen ervaren. Wie liefde vindt in zijn hart, krijgt liefde terug. In zijn innerlijke reis ging hij vaak naar de moskee en cirkelde rond de pilaar. De cirkel beweging deed hem denken aan de ellips die de hemellichamen maakte en bracht hem in trance. 
Hij schreef vele gedichten en vertellingen over het verlangen naar het eeuwige, de reünie met Allah, die je nu moet ervaren, en de verlichting door liefde. Om de waarheid te zien, zoals een soefi-Baba in Rawalpindi me eerder had verteld, moet je echter liefde in jezelf zien en dan kan je alles zien.


Ik kreeg een harige bol aangereikt. Mijn opgetrokken wenkbrauwen deed mijn gastvrouw glimlachen.  „Het is patisa,” legde ze uit. „Snoep. Het is zeer zoet.” 

Een beetje argwanend nam ik een hap. Het was nog niet zo slecht.

De Eerste Nacht in -of de eerste indrukken van - Pakistan

In april 2014, wanneer de Taliban en de Pakistaanse regering in een soort van vredesonderhandeling zaten, besloot ik tijdens mijn trip in Azië twee oude vrienden van Pakistan in Lahore te bezoeken en de rest van het land te verkennen. Ik had zelfs een biodynamische boerderij nabij Lahore gevonden bij wie ik vrijwilligerswerk kon doen en een soefi muzikant in Rawalpindi (de tweelingstad van Islamabad) bij wie ik kon couchsurfen. 

Mijn verhaal in Pakistan begint in het donker. In Karachi. Door een vertraging van vier uur in Kathmandu had ik mijn connectie gemist. Het was zes uur ’s avonds. Buiten was het al donker. Ik passeerde de douane en liet me rondleiden tot bij de infobalie van Pakistani Airlines. Het is niet de eerste keer dat ik mijn „White Woman VIP card” in dit land zou misbruiken. White betekent al iets in dit land, waar nog steeds sporen te vinden zijn van het Britse koloniale bewind, Woman zorgt ervoor dat ze veel respect voor je hebben en je geen kwaad zullen doen -want zij zien de vrouw als een diamant die je moet koesteren, maar vooral ook goed moet beschermen tegen begerige mannen-  maar de combinatie van deze twee W-Woorden maakt van jou een prinses, zeker als je alleen reist. Mensen vragen aan mij of ik een actrice, een journalist of een diplomate ben. Waarom anders zou ik hier zijn? En dan nog alleen? Ik moet iemand zeer belangrijk zijn, dachten ze (en deelden ze ook met mij mee). Geen prinses, want dan zou ik een heleboel bodyguards hebben… maar ik moest toch iemand met een belangrijke reden zijn. Ik kon ook uiteraard CIA-agente zijn.  

Wanneer ik aan de balie hoorde dat de volgende vlucht pas om 08u ’s ochtends is, kwamen de krokodillentranen op. Ik heb al vaak gereisd en al vaak moeten wachten, zelfs hele nachten, maar ik had in afgelopen dagen, weken, eigenlijk al maanden, al heel wat teleurstelling en verdriet moeten verwerken. Deze angsten, pijn en onzekerheden liet ik op een krakkemikkig stoeltje in de luchthaven op de vrije loop. Soms -en volgens mij overkomt het de beste reiziger- vraag je jezelf af waarom je altijd zoveel onzekerheden en avontuur opzoekt terwijl je beter thuis kan rusten. Waarom put ik me altijd steeds zo uit? Wat drijft me altijd om meer te reizen, meer te ontdekken? Waarom was ik hier? In dit gevaarlijk land? Ik kende niemand in Karachi. Ik wilde verdwijnen in deze oceaan. Dan sloop tussen al die donkere gedachten het besef dat ik in een onbekend land ben … waar je heel snel kan verdwijnen. Die gedachte is weken bij mij gebleven en heeft me later geïnspireerd om aan een nieuw verhaal te beginnen. In dit land achter gordijnen, sluiers en andere maskers kan je heel wat verbergen. 
Ik nam mijn spullen en slofte naar buiten. Er stonden massa’s mensen… en ze keken allemaal naar mij. Nadat ik mijn euro’s in Pakistaanse rupees gewisseld had en al op een foto met een hele familie had geposeerd, had ik door dat ik de enige blanke persoon ben in deze wijde omtrek. Tot mijn opluchting vond ik een MacDonalds. Gratis wifi! Ik moest mijn gastheer waarschuwen dat ik veertien uur later zou aankomen. Terwijl ik mij over mijn iPod boog, zette een Pakistaanse man zich bij mij. Iets in de dertig, groot, verzorgd gekleed en geschoren. Hij stelde zichzelf voor als een journalist. Hij had juist de massa straatkinderen gefilmd die naar een voetbaltoernooi in het buitenland zouden vertrekken. Hij vroeg wat ik hier in een MacDonalds in Karachi deed en ik legde mijn situatie uit. Hij stelde voor dat hij mij Karachi bij nacht wou tonen. „Er is hier een mooi strand.” Ik wist niet zoveel af van Karachi, maar ik wist dat het niet zo veilig was als Lahore en Islamabad. De sensatiezoeker in mij zei echter „Gaan!” De rationale moederfiguur hield mij tegen en zei dat ik eerst mijn goede vriend in Lahore zou moeten waarschuwen. 
Ik vroeg of ik zijn gsm mocht lenen, ging buiten zitten en belde mijn vriend op. Wanneer ik zijn stem hoorde, verdwenen alle donkere wolken. Hij liet mij beloven om de nacht in de MacDonald door te brengen. „ Ik heb tien jaar in Karachi gewoond en weet dat enkele buurten zeer gevaarlijk zijn. Er is veel straatcriminaliteit.”  Al telefonisch regelde hij met die journalist als tussenpersoon een sim-kaart voor mij zodat ik vanaf nu ook telefonisch bereikbaar ben. In Pakistan kunnen buitenlanders immers geen sim-kaart hebben. Een Pakistani moet immers zijn identiteitsnummer, naam van zijn vader en zijn moeder, geboorteplaats en geboortedatum opgeven. Mijn goede vriend aan de telefoon registreerde op zijn naam een nieuwe telefoonnummer voor mij en liet mij beloven goed op de sim-card te letten „zodat het niet in de verkeerde handen kan vallen.”

Nadat de journalist is vertrokken, begon de lange nacht. Soms was ik in MacDonalds, soms dwaalde ik rond de luchthaven. Mensen staren naar mij, ik zie vrouwen in burka’s, een kindje plaste op de grond vlak aan mijn stoel, om vier uur s’ ochtends, ik staarde jaloers naar de mannen die op de grond sliepen… Wanneer ik echter op de grond wou zitten, kwamen ongeruste politieagenten al vragen of ik ok waren en lieten iemand anders van hun stoel gaan zodat „de witte dame” kon relaxen. Om vijf uur onderrichtte een elf jarig meisje mij in Urdu, de officiële taal van dit land. „Ap kesi ho?”  Dat betekent „hoe gaat het met jou?”  Om zes uur bood een heel familie mij ijs en chai aan. Chai is de Zuid-Aziatische versie van thee. Ik had het al vaak in Nepal en India gedronken. Het is verslavingwekkend, maar ik vond er niets aan. Pas in Pakistan leerde ik van de speciale smaak van chai houden. 

Eindelijk was het tijd om in te checken. Ook al was mijn lichaam moe en lag het plat op een zetel-ik trok me niets meer aan van de starende blikken- toch was mijn geest super enthousiast. Ik zou eindelijk na een jaar met twee goede vrienden herenigd worden, in een van de laatste landen waar ik mezelf ooit verwacht had. In het vliegtuig naast mij verscheen een jonge vrouw die mij pannenkoeken en koffie van MacDonalds aanbood. Ze is jonger dan mij, vertelde over haar gearrangeerd huwelijk met haar neef en Pakistaanse politiek. 

Ik kwam als een wrak in de luchthaven van Lahore aan. Terwijl ik (nerveus) op mijn bagage wachtte (en hoopte dat het de reis had overleefd), belde ik de vriend in Lahore als eerste op. „Ik ben hier.” Ik wist dat de andere vriend al buiten in de aankomsthal op mij stond te wachten. 

Rechte lijnen in Natuur

Op een "home party" in de rijke wijken van Lahore in Pakistan leerde ik een jonge vrouw kennen die juist uit Milaan was teruggekeerd met een diploma interior design. Op een bepaald moment praatten we over de mooiste vorm in design. Ik koos voor de spiraal, omdat de koru een patroon is dat heel diep in mijn ziel gegriefd is, en zij koos voor het vierkant. 

"Ik hou niet van rechte lijnen," zei ik tegen haar, "omdat je nooit een rechte lijn in de natuur zal vinden."
Daarna hadden we een van de meest interessante discussies die ik een lange tijd heb gevoerd. Het ging over geometrie, architectuur, de gulden snede regel van drie, en andere lijnen die kunstenaars en wetenschappers gebruiken om de natuur weer te geven. "Heel de natuur zit vol lijnen, formules en cijfers," zei ze. "Natuur is een en al wiskunde. De sterren bewegen zich volgens een bepaald patroon. Om de negen jaar komt een of andere planeet terug aan de hemel. In alles kan je cijfers vinden. Wanneer je over schoonheid in de natuur spreekt, kom je automatisch terecht bij geometrie."
"Geef mij een fysica wet zonder een assumptie," wierp ik tegen. "Je kan de natuur niet vatten in lijnen. Kunst is gewoon een imperfecte poging om natuur weer te geven. Dat is juist het mooie aan natuur. Wij kunnen haar niet controleren, ondanks al onze geometrie, wetenschap en kunst."

Ik daagde haar uit, en ik daag ook elke blog lezer uit:
"Als je een bewijs vind van een rechte lijn in natuur, zet het op instagram en stuur het naar @wendiertje89."

Biodynamische landbouw in Pakistan

Biodynamische landbouw (ook wel vaak Biologisch-dynamische landbouw genoemd) is gebaseerd op de twaalf lezingen die de Oostenrijkse filosoof en pedagoog Rudolf Steiner over landbouw gegeven heeft. In deze landbouw wordt de kosmos en de natuur geobserveerd, niet om tegen de natuur te werken, maar om samen met de natuur het allerbeste te behalen. De zon zorgt voor smaak en de maan zorgt voor groei. Zij gebruiken ook preparaten van mineralen zoals kwarts die ze in koehoorns in de grond bewaren. Deze preparaten mengen ze in een watervortex waarna ze het over de bodem sproeien. Biodynamisch heeft iets van hekserij. Toch winnen vele biodynamische wijnen heel wat prijzen en zijn er wetenschappelijke onderzoeken dat groenten groter en voedzamer zijn dan hun broertjes in hetzelfde land.

De biodynamische boerderij van Roshni in Lahore
bron: Wendy Wuyts (instagram)

Zelf kwam ik in aanraking met biodynamische landbouw dankzij een artikel in een van mijn favoriete magazines, en voelde me meteen gestimuleerd om hierover meer te weten, zeker omdat ik zelf dankzij mijn nicht (en huisgenote) meer en meer bewust over mijn eten begin te worden. Enkele maanden geleden zocht ik op waar ik meer van zulke boerderijen kon vinden in België, maar de zoekresultaten waren nogal pover. Toen viel mijn blik op de reisgids van Pakistan, mijn volgende reisbestemming, en kreeg ik het idee om te kijken of ik daar geen boerderij kon vinden om meer te leren. Ik vond toen zelfs een mogelijkheid om WWOOFing te gaan doen in de enige biologisch-dynamische boerderij, dat toevallig in Lahore, mijn hoofdbestemming lag. Ik nam contact met de Roshni Associatie. Na wat correspondentie was ik uiteindelijk uitgenodigd om tijdens mijn laatste drie dagen daar te verblijven. Ik zou enkele posters en banners maken voor als ze naar de farmer's market in Lahore zouden gaan om hun organische producten te verkopen. Intussen leerde ik over biodynamische landbouw, de Waldorf school (de enige tot nu toe in Pakistan) en de verbintenis met elkaar en de zon. Zij hebben ook een gemeenschap voor mensen met speciale noden, en werken met vrijwilligers uit Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland vooral. Ook had ik gesprek met de Duitse man van de Pakistaanse vrouw die deze associatie tien jaar geleden heeft opgericht.

Een Zwitserse vrijwilliger en een Pakistaans meisje
- West & Oost komen samen in Roshni, het Licht
bron: Wendy Wuyts (instagram)

Hij legde me uit dat Roshni, dat "licht betekent", een plaats is waar het Oosterse en het Westerse samenkomen. Daarom draagt het ook de slogan "Gottes ist der Orient, Gottest ist der Okzident" ("God is het Oosten, God is het Westen"), een anekdote van Goethe, een beroemde schrijver wiens naam wel eens in context van Orientalisme en Biodynamische Landbouw wordt genoemd. Het Goetheanum nabij Basel in Zwitserland is het wereldcentrum van antroposofische beweging. Niet alleen het huwelijk tussen de twee oprichters is een samensmelting van Oost en West. Ook de leer van Steiner is zeer Westers. Zo legde de Duitse vrijwilliger die al vijf jaar voor hen werkt dat ze bijvoorbeeld een discussie hadden of de koehoorns halal waren. Ook bevat de leer van Steiner heel veel verwijzingen naar het christendom. Hoe verzoen je dat met Islam? Door naar de gemeenschappelijke doelen te kijken, en niet naar de verschillen. Compassie, empathie, zorg voor elkaar, zorg voor de natuur...  brengen Westerse vrijwilligers en Pakistaanse mensen met speciale zorgen, de Pakistaanse personeelsleden en boeren, Pakistaanse mensen... samen.

Organisch is nog niet echt ingeburgerd bij de Pakistaanse mens. Ik had nog een gesprek met een goede vriend wiens tante in het ziekenhuis ligt. "In het Westen moeten jullie veel gezonder zijn, want jullie hebben al die organische initiatieven," merkte hij opeens op. Ik wist niet of ik met die uitspraak akkoord ging. Mensen in het Westen zijn niet allemaal gezonder of meer bewust van wat ze eten, maar ik moet wel toegeven dat ik in een cirkel met een straal van honderd meter in Brussel meer organische winkels vind dan in heel Lahore. Toch begint de vraag te groeien. Roshni heeft veel vaste klanten die hun brood en groenten bij hen aankopen. Ook duiken initiatieven zoals de organische "Khalis Food Market" op die gezond en organisch eten promoten bij de lokale bevolking. 

Ik heb de gezondheidsstatistieken van Pakistan niet bekeken, maar als ik hun dieet bekijk, denk ik dat organisch geteelde groenten en fruit wel eens een verrijkende aanvulling kan zijn naast al het vlees dat ik die maand voorgeschoteld kreeg. 

https://www.facebook.com/KhalisFoodMarket

Bloed Taboe in Kathmandu, deel 3

In Nepal heb ik een permacultuur boerderij bezocht dat de sociale onderneming Dharti Mata van Claire Lin uit Taiwan huist. Hun missie is eco-en vrouwvriendelijke producten maken voor vrouwen uit Nepal en daarbuiten. Klik hier voor deel 1 of deel 2.

Van de Boerderij naar Buiten

Studenten en bezoekers van de Hasera Permaculture farm, de dorpelingen en expats op de Farmer’s Market zijn momenteel de grootste klanten. Ook heeft ze connecties met organische winkels in Taiwan en Hongkong. Momenteel werkt ze aan pakketjes die ze via de post kan versturen. Wie geïnteresseerd is voor een aankoop van een pakketje (dat uit 6-8 pads bestaat en ongeveer 10-20 euro zal kosten plus verzendingskosten), kan Claire als volgt bereiken: 

Je kan haar ook elk weekend ontmoeten op de Farmer’s Market in Kathmandu. Ze vertelde me dat alle reacties interessant zijn. Een Frans meisje deed alsof ze haar standje niet zag, maar viste wel stiekem een businesscardje en belde haar na de markt op. Anderen vrouwen zijn wel meer zelfzeker en komen zelfs terug om meer te kopen. Ook mannen kopen dit voor hun vriendin, moeder, zus… Sommige Westerse vrouwen zeggen dat ze tampons gebruiken. Andere mensen denken dat ze hoesjes voor mobieltjes verkoopt. De Nepaleze vriendin die mij op haar producten gewezen heeft, vertelt me dat ze het al enkele maanden gebruikt. „Het is heel comfortabel. Soms wil ik het blijven aanhouden, ook al is mijn menstruatie afgelopen.” Ze gebruikt het alleen tijdens de meer lichtere dagen. Tegen het wassen kijkt ze niet op. Ze doet dit niet uit economische redenen, want ze komt uit de rijkere klasse en kan zoveel maandverband kopen als ze wil. Haar moeder heeft haar echter geleerd om zo weinig mogelijk te consumeren en duurzaam mogelijk te leven. In Nepal leeft alles langer. Terwijl mijn panty’s na twee dagen al niet meer bruikbaar zijn, zou ze bij de verkoper gaan klagen als haar panty’s voor twee jaar gescheurd zijn. Dit idee van de katoenen inlegkruisjes past perfect bij de oosterse filosofie dat het enige waarvan je meer wil hebben een betere natuur, gezondheid en geluk is.  

Mijn eigen evaluatie - bloeding in Pakistan

Twee weken later kon ik mijn nieuwe aankoop zelf testen. De test was meteen groot, omdat ik me op een roadtrip in de Himalaya van Pakistan bevond, met mannelijke vrienden. Ik was liever thuis geweest, met andere vrouwen, of eigenlijk helemaal alleen, waar ik dit in alle rust kon ondervinden. Toch besloot ik de test niet uit te stellen. Voor de zwaarste dagen gebruikte ik een tampon. 

Ik bewaarde de bebloede inlegkruisjes in een papieren zakje. Wanneer ik in een familiehuis van een van mijn vrienden een eigen badkamertje kreeg voor een nacht, waste ik deze met koud water. Ik was verbaasd hoe snel het bloed oploste. Ik wou dat ik dit weetje eerder wist, want ik heb enkele onderbroeken verspild aan bloedvlekken. Ik droogde deze buiten, maar wel uit het zicht van mijn mannelijke vrienden. Ik denk niet dat ze hiervoor klaar zijn. De vrouwen van hun familie merkten wel op wat ik aan het doen was en vroegen me erachter. Ik werd een beetje rood. In de Pakistaanse cultuur, zeker in de meer afgelegen berggebieden, wikte en woog ik mijn woorden af. Vrouwen lopen hier met dupeta’s en burka’s rond, zogezegd uit eigen keuze, maar indirect door de starende blikken van de man die hen oncomfortabel maken.   

Ik legde het concept uit. Ze werden super enthousiast. Ze stelden me ook vragen over tampons. Hun nichtjes in USA hadden dit al laten vallen. Ik haalde een tampon uit de verpakking en legde het concept uit. De vrouwen giechelden. „We kunnen dit niet gebruiken. Niets kan in ons zijn,” zei ze. Ze bestudeerden wel aandachtig de katoenen inlegkruisjes. „Dit is veel beter dan wegwerpmaandverband,” zei een van hen. „Het voelt ook zachter aan.” 

Ik wou dat ik een heel koffer vol lovelady’s had. Deze vrouwen waren echte gastvrije schatten en leefden in een van de mooiste gebieden ter wereld, die echter ook door plastiek geteisterd worden. Zij verbranden plastiek. Ik had hen graag een beetje meer comfort willen geven waarmee ze hun dochters en de natuur om hen konden beschermen. Het is misschien een vreemd geschenk, puur omdat het verbonden is aan taboe’s, maar misschien is dit wel een van de beste cadeau’s die we kunnen meenemen, een stukje katoen en een beetje wijsheid, gevuld met zin voor positieve verandering. Ik ben van plan om met mijn lovelady’s aan een wasdraad mijn Vlaamse tuin kleurrijker te maken. Ik hoop dat de buurvrouwen het zullen zien.  

Extra noot:

In België kan je ook katoenen inlegkruisjes vinden in de meeste ecologische winkels. Daarnaast bestaat er ook de "moon cup" dat misschien zelfs nog meer gemakkelijker is dan een inlegkruisje.  Meer informatie: http://www.kudzu.be/nl/winkel/categorie/i/47400 

Pakistan en de Metafoor van de Olifant in de Duisternis

In een heel ver land brachten enkele wijze Hindu’s een olifant in een donker huis. Vele mensen gingen het bekijken, maar ze konden de olifant alleen in de donkere stal zien. Ze mochten de olifant aanraken. Daarom vormden ze een beeld van de olifant op een tast. De ene persoon voelde  alleen de slurf en zei dat een olifant op een waterpijp moest lijken. De andere raakte de oor en vergeleek het dier met een lappendeken. De andere raakte de poot en zei dat de andere personen mis waren. „Het lijkt op een pilaar”. De andere raakte de rug en zei dat de olifant zoals een troon is. Iedereen hoorde elkaar praten, maar toch bleven de meesten vasthangen aan hun eigen geloof. Sommigen verwerkten wat ze van anderen hoorden, maar niemand kon helemaal beschrijven wat een olifant is…

Sinds ik zeventien ben, is deze parabel van Rumi, de bekendste sufi in het Westen, een van mijn lievelingsverhalen, omdat het aantoont hoe ver de meeste mensen van waarheid zijn. Onze leerkracht had andere leerlingen en mij met dit verhaal laten kennismaken als inleiding tot een project over wereldgodsdiensten dat we moesten maken. De absolute waarheid is als de olifant. Elke godsdienst is de aanraking van de olifant in het donker. Sommige mensen zoeken heel hun leven naar het totaalbeeld van de olifant, naar de algemene waarheid, maar slechts weinigen begrijpen dat ze vooral met hun hart, en niet met hun ogen, moeten zoeken.  

Ook ik ben op zoek… Nog steeds. Zelfs als je openstaat voor een plaats, een persoon, een ervaring... zijn er nog zoveel andere verhalen die ontdekt kunnen worden... 

Pakistan in het Donker

Bijna twee jaar geleden maakte ik kennis met een jongeman uit Pakistan. We studeerden allemaal in een internationale filmschool in Praag, Tsjechië. Ik wist helemaal niets van Pakistan, behalve dat ze Osama Bin Laden in Abbotabad hebben gevonden en dat het door Taliban geteisterd worden. Geen enkele vezel in mijn lichaam dacht er aan om dit land te bezoeken, ook al hou ik van reizen en avontuur. Pakistan leek me een kil, gevaarlijk land waar elke vorm van liefde onderdrukt wordt door burka’s, gedwongen huwelijken en extreem-conservatieve zelfmoordaanslagen. 

Dat is toch het beeld wat de media mij gaf. 

Wij werden vrienden. We deelden niet alleen een passie voor film en reizen, maar voerden ook gesprekken over verschil tussen de „Orient en de Occident” en existentialisme, waarvan sommigen overvloeiden naar een discussie, anderen in stilte vervielen en enkelen een glimlach bij ons ontlokten. Dankzij hem ontkiemde het idee om Pakistan aan mijn lange lijst toe te voegen. Het leek helemaal niet zo gevaarlijk. Integendeel… Zijn verhalen deden aan mijn stage op het Zuid-Turkse platteland denken waar tandeloze oude vrouwtjes mij komkommers en tomaten gaven, herders mij en mijn vriendin op hun kar vol geiten een lift gaven of de vele boeren die haar en mij op een warme glimlach, een basisles Turks en thee trakteerden.

Een jaar nadat onze paden waren gescheiden, kwamen onze paden in de Pakistaanse stad Lahore terug samen. Mijn verblijf was veel te kort, maar ik zag de contouren van de olifant uit het verhaal van Rumi. Ik deed ook aan couchsurfing en zag het land niet alleen vanuit de ogen van mijn oude vriend. Deze vele ontmoetingen en ervaringen brachten wat meer licht zodat ik de onbekende schoonheid van dit land zag. Ik zag ongelooflijk mooie architectuur, beleefde geweldige avonturen met landverschuivingen, leerde meer over de schoonheid, de waarheid en de vrijgevigheid in de religies daar en ontmoette de meest gastvrije mensen. Ik ben verslaafd geworden aan chai. Bijna twee maanden later, in België, bestel ik nog steeds chai latte, als ik kan. 

Er zijn ook andere ervaringen, die een andere kant van Pakistan tonen. Een straat oversteken kan een nachtmerrie zijn, daarnaast moet je oppassen dat je niet van blasfemie beschuldigd zal worden en mijn planning werd vaak onderbroken door het gebrek aan elektriciteit. Dat laatste was misschien soms goed voor een meisje dat van een wereld komt waar je constant bereikbaar bent en overwelmd wordt met informatie. Hoe meer mensen ik echter sprak in Pakistan, en hoe meer ik observeerde, of meemaakte, hoe meer ik echter realiseerde dat het te moeilijk is om dit land samen te vatten. Ik weet alleen dat het meer is wat Malala, soldaten en journalisten ons vertellen. 

Een aantal foto's, zoals hierbovenstaande, zijn intussen op een website van de grootste Engelstalige krant van Pakistan gepubliceerd: http://www.dawn.com/news/1107919

The future of Pakistan

Yesterday evening I attended a lecture, organized by MO*, about the future of Pakistan. They invited the journalist Omar Waraich, who writes for TIME and The Indepedent, and asked Shada Islam (journalist, active for Friends of Europe, and Dawn), Bruno de Cordier (from University of Ghent) and Khalid Hameed Farooqi (head department Brussels of GEO-tv, biggest tv channel in Pakistan) to join the panel afterwards. What was I looking for there? In Prague, I made two friends from Pakistan. Friendship brings you closer to the world. You become more involved, and even stop zapping the television if you catch a glimpse of a country where one your friends live, because you... just care. 

source: Lonely Planet

 "The most dangerous country"
 The associations are kind of known. Terrorism. Taliban. Extremism. Poverty. Neighbors of Afghanistan. Troubles in Kashmir. Darkness.  Maybe the most dangerous country in the world.

More than 180 millions of people are living in this country, which has the seize of 26 times Belgium, or 3 quarters of Europe. This year was the start of new transitions, for Pakistan, but also for the region (India, Afghanistan... you know, this region), because there were elections. The journalist Waraich gave us hope for a better future, where politics, now only positioned by millionaires, will be replaced by the urban middle class, and where the relationship with India can be improved. He started his lecture with references to the book "Descent into Chaos", which was later followed by "Pakistan on the Brink", and added if we come from chaos to already the edge, it means Pakistan is already heading a good way. He said that even when Pakistan didn't exist people believed it will not stay long. But it will be a long way, he said, because there are still big challenges like the intern terrorism. Every day there is a terrorist attack. You've also the increase of influence of wahhabisme, extreme conservative religious fundamentalists (yes, all the words which scare a lot of people) Sunni's who want to return back to the source of the Qu'ran. 

But... 

Let us first clarify that Pakistan is a country of extremes. It is also an extreme big country. Someone said that in Pakistan you can find parts which will remind you to Africa's slums, while others have French restaurants, art galleries, libraries... like in Brussels. Pakistan cannot be described in one a few associations. It is just too diverse for it, like you also cannot describe Europe in just a few words. Even for tiny tiny tiny Belgium I don't know any associations. 

The biggest hope, they all agree, is the growth of the middle class and civil society. Civil society, de Cordier clarified, is just more than only what Westerners understand as civil society, but also religious groups for example. And don't forget globalization: social media, but also Pakistani going abroad, bring back something: money,  critical consciousness... Shada believes Pakistan can grow, like other Asian countries, if the Pakistani identify with their country, are not indifferent and intolerant, and start paying taxes, so important things like education can be paid...

Education for girls
Yes, education. Maybe some of you heard about Malala Yousafzai, the Pakistani girl, who came up for education for girls, after she is tortured, and speaks worldwide. 

If I remember the numbers very well, only 12% of the girls go to school. Shada emphasized a couple of times that if women in Asia (and also in Africa, Middle East...) not get empowered by education and more rights there is no growth possible for these regions. 

Since a year I think to become a teacher, or a coach, and besides my passion of film making, also educate young girls in nature, geography, the world, even their body... because helping to grow people feels more satisfying. I already figured out I want to use stories, and films, to educate people to make them more critical, but I also feel the urge to finally go back to university, and start my masters in geography, with a specialization in education. I think geography, and nature, can help so many girls, because understanding the environment also helps to understand yourself, because you start to read the patterns, and the motives in the world, and you accept yourself, because you're not alone, as part of the world. I am a bit ecofeminist, trying to help women and nature, but it is necessary. 

After the lecture, waiting for my train back home, I had a clear vision. I don't know if I will teach children in Pakistan, but I feel more and more I want to teach girls, because I can leave the world as a better place this way. Maybe in Nepal. Or Swaziland. Bolivia? Or even in Belgium. We'll see. 

It is a seed in me, planted a time ago, and growing and growing, and it becomes stronger. 

Like Pakistan. There are seeds. They only need to grow, before the poison of extremism and terror takes over all the land. But I believe...

sources: my own notes, corrected by what I read in the article in MO*, by Gie Goris (in Dutch)