Terug naar Nieuw-Zeeland (5): Whale Rider

Een van mijn lievelingsfilms heb ik enkele jaren geleden in Nieuw-Zeeland op een prachtige zomeravond gezien: "Whale Rider" van Niki Caro uit 2002 gaat over een twaalfjarig Maori meisje, Paikea (met Keisha Castle-Hugles, de jongste actrice genomineerd voor een Oscar, en binnenkort in Game of Thrones),  die een "chief" wil worden van de stam. Haar grootvader Koro gelooft dat deze rol alleen voor jongens weggelegd is.  Er is immers een voorspelling over een afstammeling van de direct patrilineaire lijn van Paikea, "De Walvissenrijder" die op de top van een walvis van Hawaiki kwam en hun stam in Nieuw-Zeeland stichtte. Deze afstammeling zou de stam terug naar goede tijden leiden.

Deze film gaat onder andere over familie. Haar moeder en haar tweelingbroer zijn in het kraambed overleden. Haar vader is een artistieke carrière in het buitenland begonnen. Zij wordt vooral door haar grootouders en haar nonkel opgevoed. Paikea houdt vooral van haar grootvader, maar hij is niet zo goed in de uitdrukking.

Daardoor krijgt het verhaal ook een lading van genderconflict. Het meisje wordt onder andere "bossy" genoemd, terwijl als ze een jongen was juist pienter gevonden zou worden. Zij is zeer hard geïnteresseerd voor traditionele liederen en dansen, maar wordt nauwelijks door haar grootvader, zelf een respectable chief, aangemoedigd. Haar vader keert terug en wil haar meenemen naar Duitsland, maar zij kan het niet verdragen om weg te gaan. Het lijkt alsof de zee en de walvis haar terug roepen. Intussen heeft de grootvader de jongens opgeroepen om aan een training tot chief te beginnen, waarbij ze onder andere leren om met een taiaha (een vechtstok) te vechten. Zij is echter niet welkom. Een sprookje, zoals dat van Mulan, ontplooit zich uit dit drama.

De metafoor van de oceaan komt overal terug. Het is volgens mij niet toevallig dat de shots van de bevalling, wanneer kleine Paikea uit de baarmoeder komt, samenvallen met shots van de oceaan, dat in het wereldbeeld van de Maori ook als de baarmoeder van al het leven wordt gezien.  Deze film gaat ook daarom over de relatie tussen mens en natuur, dat uit compassie en respect bestaat, of zoals ik al schreef... deze film gaat over familie, in enge en brede zin.

Terug naar Nieuw-Zeeland (2): Een inleiding tot WWOOF

Op mijn eerste avond in Auckland maakte ik in het Spaceship, de plaats waar ik de volgende dagen zou couchsurfen, met Bae (laten we haar zo noemen). Zij is een Koreaanse meid die een halfjaar in een restaurant in Sydney heeft gewerkt, en daarna een ander halfjaar in Melbourne. Ze vertelde me dat ze zoals ik naar Nieuw Zeeland is gegaan om een visum te vragen zodat ze kan terugkeren naar Melbourne om daar nog een ander jaar te werken. Samen vulden we op de website alle vragen in van de immigratieprocedure (en af en toe heb ik een zucht geslagen; ze moeten de exacte datum weten van elke vlucht die je in het afgelopen jaar hebben genomen; en bij mij is dat een hele lijst.) en ze bekeek samen met mij de website van WWOOFing. 

www.WWOOF.net

Oorspronkelijk stond WWOOF voor "Working Weekends on Organic Farms". In 1971 organiseerde een vrouw uit London een werkweekend op een biodynamische boerderij in Sussex, met de hulp van de Soil Association. Zij herkende in anderen (en in haarzelf) de nood om ook bezig te zijn met boeren en meer te leren over de organische beweging.  Het was een groot succes. Meer boeren en andere mensen waren geïnteresseerd om mensen uit te nodigen die op hun boerderijen zouden werken in ruil foor voedsel en een slaapplaats. Dat is immers hoe ik WWOOF vandaag aan andere mensen uitleg: in ruil voor gemiddeld 28uur per week (meestal 4à5uur per dag) krijg je alles wat je nodig hebt om die dag te kunnen leven. Eigenlijk krijg je zelfs zoveel meer: je komt terug in contact met de natuur en leert zoveel over organisch boeren en tuinieren. 

In de volgende jaren kregen de letters in WWOOF een andere naam zoals "Willing Workers On Organic Farms". Momenteel betekent het "World Wide Opportunities On Organic Farms" sinds 2000. Meestal betaal je een zeer kleine som geld (ik denk dat ik 15 Nieuw Zeelandse dollar heb betaald) zodat je een jaar lang toegang hebt tot de website van de nationale tak van de federatie. Vaak krijg je ook een boekje toegestuurd. 

Op de website van WWOOF in Nieuw-Zeeland vonden Bae en ik een gezellig vegetarisch restaurant in Coromandel. Ik zag zelfs Tibetaanse gebedsvlaggetjes en kleien beeldjes op de foto's en was onmiddellijk verkocht. Na niet te lang nadenken stuurde ik een verzoek naar deze website. 

Later, wanneer Bae en ik terugkwamen van onze dwaaltocht in Auckland, kreeg ik een bericht terug van Coromandel Driving Creek dat ik welkom was om een maand bij hen te WWOOFen... 

Terug naar Nieuw-Zeeland: Het Begin van een Verhaal (1)

Een andere richting

Tijdens mijn wereldreis was ik in Melbourne beland. Na enkele dagen in koffiebarren en sushirestaurants te hangen besloot ik om mijn hele planning over boord te gooien en een jaar in Australië te gaan werken. Ik wou voor totale vrijheid gaan. Alleen leerde ik snel dat je alleen voor een Work&Holiday visum in het buitenland kan aanmelden.  Ik dacht enkele dagen na over welke bestemming. Hawaï? Door de verhalen van een Amerikaanse met wie ik in India en Nepal daarvoor had gereist was ik ook wel geïnteresseerd om in die grotten daar te leven. Of Papoea New Guinea? Ik dacht aan de uitnodiging van een vriend om hem daar te bezoeken als hij daar zou werken. Ik wist dat een bevriend koppel nu in Cambodja was, maar ik wou niet een derde wiel zijn, dus dat was ook geen optie. 
Ik staarde naar de bestemmingen van Qantas Airlines en dan zag ik Auckland staan.

Nieuw Zeeland… Het is al jaren een droom om Nieuw Zeeland te bezoeken, maar na de verhalen van twee vrienden uit Amerika-laten we hen Lizzie en Gavin noemen- wist ik dat Nieuw Zeeland meer dan een week tussenstop verdiende. Toch boekte ik een ticket om twee weken in Nieuw Zeeland door te brengen. Ik regelde het allemaal vanuit een MacDonalds; daar had ik gratis wifi. Ik was over mijn maandelijks limiet van mijn Mastercard heen en moest de twee laatste dagen op kraantjeswater en brood van de 711 in Melbourne overleven. Op mijn laatste dag zat ik hele dag met mijn laptop in de MacDonalds en observeerde hoe de andere klanten al de hamburgers in hun mond staken, van hun milkshake slurpten en chocolade van hun vingers aflikten. Een foltering in slowmotion. Ik had alleen maar twintig dollar; juist genoeg om mijn bus naar de luchthaven te betalen. Het is een hele kwelling om zonder eten zes uur in een Macdonalds te zitten. 

Aankomst in Auckland

Uiteindelijk vloog ik naar Auckland. Zodra ik in het land van kiwi’s, rugby en hobbits aankwam, wist ik dat ik over twee weken niet terug naar Australië zou vliegen. Ik verdien echt de prijs voor “meest wispelturige vrouw ter wereld”, en ik ben trots op deze prijs. Het zou blijken dat Nieuw-Zeeland me dichter naar de wortelen van Yggdrasil, van het leven, van de wereld… zou brengen dan de wildernis van Australië. 

 Wanneer ik in de luchthaven van Auckland langs de immigratie moest, verklaarde ik dat ik wandelschoenen die vol sporen van grond van de Himalaya in Nepal waren. Ik kreeg mijn schoenen tien minuten later -helemaal chemisch gereinigd terug-. Ja, ik was in het land van de natuur die nergens anders in de wereld meer beschermd werd dan hier. Zij hechten veel belang aan Biosecurity Risk Goods. Aangezien ze op een eiland leven, zijn ze erin geslaagd hun planten en dieren te beschermen tegen vele ziekten. Daarom mag je geen voedsel, planten en plantproducten, dieren, zuivelproducten, bodem, water of andere voorwerpen waaraan aarde is bevestigd, zoals sportschoenen, wandelschoenen en tenten... mee brengen. Je kan het aangeven aan de douane, maar waarschijnlijk komen alleen je schoenen en tent chemisch gezuiverd terug. 
De douanier gaf het zelfs met een glimlach terug, omdat ik mijn schoenen al had aangegeven voordat ze mijn bagage onderzochten. Ik herinnerde me dat ik veel respect en ontzag had voor deze zorg voor natuur. Ik wist onmiddellijk dat ik hier nog iets zou leren. 

Nadien ging ik naar een bankautomaat. Nog steeds wou mijn kaart me geen geld geven. Ik lachte met de situatie. Juist wanneer ik besluit om helemaal zonder plan verder te reizen, kreeg ik al de eerste moeilijkheid. Ik zag dit niet als een tegenslag, maar als een deel van het avontuur. 
Een uitdaging. 

Ik besloot te liften.

Een vriendelijk koppel stopte en bracht me helemaal van de luchthaven naar het huis van Sebastian. Ik zou daar voor drie nachten couchsurfen. Couchsurfing is een manier van reizen; via een website (couchsurfing.org) kan je aan andere mensen vragen om op hun zetel, of in hun extra bed, te slapen voor een nacht, of meer. Dat is het minste wat je kan verwachten. Vaak nemen de lokale mensen je mee naar hun favoriete bars en andere plekjes. Ik was al sinds 2008 vertrouwd met deze website en organisatie, maar ik had er niet veel gebruik van gemaakt. Ik had zelf al een Poolse in mijn huis gehad, en eerder op een zetel in Kopenhagen en in Roemenië gesurfd. Op de website kan je naar de bewoners van bijvoorbeeld Auckland surfen, en dan beland je op het profiel van een persoon wiens foto of visie je aanstaat. Je leest over hun favoriete boeken, hun filosofie, hun beschrijving, wat zij willen leren of waarin zij kunnen onderwezen… Heel belangrijk is dat andere mensen, eerdere bezoekers, ook referenties kunnen achterlaten. Voor mij, een solo reizende jonge vrouw van 22, was het belangrijk te weten hoeveel en welke referenties de gastheer of gastvrouw heeft. Na een korte zoektocht op mijn computer in mijn kamer in Melbourne vond ik het profiel van Sebastian en ik was onmiddellijk aangetrokken; hij beschreef zich als een schrijvende, veganistische, ecologische piraat. Hij zei dat hij iedereen over Aroha zou leren. Ik stuurde hem een verzoek, en hij antwoordde positief. 

De Roep van Rozemarijn

Nadat ik me had gesetteld in het "The Spaceship" - zo noemde hij het gebouw waarin hij en enkele anderen huisden. Volgens mij was het vroeger een brandweerkazerne-, maakte hij een gerecht met pompoenen (kiwi’s zijn dol op pompoenen, zou ik leren) en vroeg me rozemarijn plukken in een perkje van de straat. Ik wist niet hoe rozemarijn eruit zag, maar toch legde hij mij geduldig uit hoe ik het kon herkennen. Wanneer ik het plantje herkende, voelde ik iets kriebelen. Ik wou meer over planten en tuinieren leren. Tijdens het avondmaal vroeg hij mij wat mij naar Nieuw Zeeland bracht, en ik zei dat ik hier ben om een visum aan te vragen voor Australië, maar dat ik eerst wat ging rondreizen in Nieuw Zeeland. Plots dacht ik aan Lizzie, en over haar WWOOF-ervaringen in Nieuw Zeeland. Ik staarde naar de rozemarijn die niet gebruikt was, en zei dan dat ik ook aan WWOOFing ga doen. Zomaar. Uit het niets.
Of misschien kwam het van veel dieper.
Van een verlangen dat jaren in mij heeft geslapen en nu begint op te borrelen, zoals die modderpoelen in de reisgidsen van Nieuw-Zeeland.
Ik wil meer leren over de natuur, organisch boeren en tuinieren. 

bron: www.landidee.nl

Dan vroeg ik hem wat hij schreef, "want ik heb op je profiel gelezen dat je schrijft." 
“Ik schrijf over dingen die ik leuk vind, zoals ecologie, veganisme…” en hij begon erover te vertellen. We praten over onze interesses en over onze zoektocht naar een andere wereld. Ik wist helemaal niet zoveel over ecologie -ondanks mijn bachelor in geografie- als hij of als ik nu -bijna drie jaar later-, maar er werden al zaadjes gelegd. Hij intrigeerde mij, omdat hij een vrije persoon was. Ik wou ook zo vrij zijn. Ik wist al dat ik wispelturig en vrij was. Zoals een vlinder.
Alleen dacht ik dat het in mijn betekenis iets negatiefs betekende. 
Ooit vroeg een vriend in België wat mijn lievelingsdier was. Ik antwoordde vlinder.
Hij glimlachte en zei dat het bij mij paste. "Het is hoe je wil dat andere mensen je zien. Ik denk dat je wel wil dat mensen je zien als iemand die met de wind gaat en steeds van koers verandert, niet echt wetende wat je wil."
Ik vroeg Sebastian wat zijn lievelingsdier was. Hij dacht eventjes na en zei: “De mens.” 
Ik lachte. Ik had deze vraag al aan tientallen personen op mijn wereldreis (en ervoor) gevraagd. Dit antwoord ik nooit eerder gehoord, maar toch vond ik het geniaal.
“Wat is jouw lievelingsdier?” vroeg hij. 
“Ik denk… wolf,” zei ik. 

“Wat is je woord voor 2012?” vroeg ik. Het was 11 januari 2012. 
“Uh…wat een vraag... bevrijding.”
“Bij mij is het… surrender. Het is ongeveer hetzelfde.”
“Wat is je woord voor je leven?” vroeg hij deze keer. 
“Ik…. Dat is een moeilijke vraag. Mag ik hierover nadenken?”
“Uiteraard,” zei hij.  
“Wat is jouw woord voor je leven?”
“Aroha,” zei hij. 
“Aho...oora?”
“Nee, Aroha. Dat is Maori voor absolute liefde,” zei hij. 
“Dat is een prachtig woord. Kan je me daar meer over vertellen? Ik herinner me dat je op je profiel iedere bezoeker belooft om daarover te leren.”
Hij lachte. “Er zijn betere leermeesters dan ik die je alles over Aroha kunnen vertellen.”
“Kan je het voor mij opschrijven?”
Hij schreef dan in sierlijke letters op een blad in mijn reisdagboek…

Te Aroha. 

Grandmother's Consciousness about Food

Yesterday, in Ghent, my new 2nd home where I work as graphic assistant for the next weeks,  I attended the lecture "The Future of Our Food" by Vandana Shiva, followed by words from Jeroen Olieslaeghers and Thierry Kesteloot, to end with a note how we can change our own habits to leave this world a better place. It was all about seeds, monocultures in the food but also in the mind, biogenetics and privatisation of seeds (and knowledge). It was not the evening that changed my whole life, but there were interesting quotes I want to share. 

Vandana Shiva, source: wikipedia 

Who is Vandana Shiva?

This lady was the reason of my presence; I didn't give too much attention to the subject. Apart from the fact she is a scientist and an activist, I know she is an ecofeminist. I'll copy another thing from wikipedia to give a clear definition (although researchers say there is no clear definition): "Ecofeminists connects the exploitations and domination of women with that of the environment, and argues that there is a connection between women and nature that comes from their shared history of oppression by a patriarchal Western society." Several years ago I bumped into this concept, and I have tried to read more it, because gender studies and environment both interest me a lot, and inspire me for many stories. I had hoped Vandana would tell more about ecofeminism, but there were not so many words about the role of women in "the food from our future". I wanted to ask it, but there was no time for more than 3 questions... 

The biggest reference to the role of "women" in (re)connecting the human with nature, healthy (bio-)food... was made by one of the panel speakers, who told us that when his grandmother prepared a meal, it was for 3 hours of socializing. She was very consciousness about the food, and gave it a lot of love, because it would reproduce a lot of love. Now we don't have time anymore to invest in healthy life and food. He called us we don't need a "new consciousness", but have to go back to the "consciousness of the grandmother". I liked this quote. It reminded me to the philosophy around Ayahuascu, the Russian mythology of Baba Yaga... In the womb of Grandmothers, mothers Earth, Mother Ocean... we are all born, and there we probably all will end. I like this metaphor... to go back to the grandmother, to reconnect back with healthy life. 

"Monocultures in food creates monocultures in the mind"
The whole lecture started with the fact that when Vandana was picked up from the Belgian airport she remarked all our corn had the same height. In India, she said, they have different heights. It is true. In many countries you only can find "beautiful", "perfect" vegetables, fruits... Tomatoes are thrown away if they are not red and shiny. People invest a lot of money in genetics... to create "the perfect food"... but what is the perfect food? Vandana critisized the fact (ok, here we have some ecofeminism) that all scientists of multinationals -which she calls technicians, not scientists- try to control nature, try to control life... but that it does not really bring the world, us all... to a better place. "Everything has to be engineered, to look like a machine." 
We spread everywhere pesticides. 
And all because of money. 
We measure yield/ha, not health/ha. 
Money, power and control destroys the earth, because it let us all forget we're all connected. We should live next to each other, horizontal, not trying to have control over each other, living vertical. 

Seeds and deeds
Of course words are only seeds. Most people are already aware of what is going on with our health, food, environment... but the next step, maybe the most difficult, is to take action. It can be everything. Just planting sunflower seeds on every ugly piece of ground you find. Planting fruit trees and share the fruits with your neighbourhood. Buy bio-food in supermarkets, because they are the big players in our whole food circuit. The demand of the client decides what they will offer. If you only buy in nature shops, you'll not affect super markets. You've to know the tricks to win the game. Even in power and there are many weak points. It is up to find them and go for it. 

In the end of the lecture, they all gave us seeds to plant somewhere to grow bio-tomatoes, and a small booklet about the "law of seed", which is about privatization. I'll try to read it soon, and give some review about it. First I am going to plant some seeds ;)